گسترش و ترویج علوم

روایات و شواهد تاریخی درباره علم امام علی (ع)

۱ ابنانا زید بن الحسن بن زید … عن الاعمش عن مجاهد عن ابنعباس قال: قال رسول اللَّهصلی الله علیه واله: انا مدینه العلم و علی بابها فمن اراد العلم فلیاتِ بابه”؛
در طریق روایت که راویان آن ذکر شدهاند … اعمش از مجاهد از ابنعباس گوید: رسول خداصلی الله علیه واله فرمود: “من شهر دانشم و علی دروازه آن، هرکس دانش میخواهد باید از دروازهاش وارد شود.۳۰
۲ روی شعبه عن ابیاسحاق … عن عبداللَّه بن مسعود قال: “کنا نتحدث ان اقضی اهل المدینه علی بن ابیطالب”؛
راویان در طریق حدیث ذکر شدهاند عبداللَّه بن مسعود گوید: ما در صحبتهایی که با هم داشتیم میگفتیم که داناترین اهل مدینه به امر قضاء علی بن ابیطالب(ع) است.۳۱
۳ و قال سعید بن المسیب: “ماکاناحدمنالناسیقولسلونیغیرعلیبنابیطالب”؛
هیچ کس از مردم به غیر از علی بن ابیطالب(ع) نگفت از من سوال کنید.۳۲
۴ روی یحیی بن معین عن … عن عبدالملک بن سلیمان، قال: قلت لعطاء: اکان فی اصحاب محمّد اعلم من علی قال: لا و اللَّه لا اعلمه؛
از عطاء بن ابیریاح م ۱۱۴ ه.ق. پرسیدند آیا در بین اصحاب محمد صلی الله علیه واله داناتر از علی را کسی بوده است؟! گفت: نه به خدا عالمتر از او را نمیشناسم.۳۳
۵ روی ابن عینیه عن … عن سعید بن المسیب قال: “کان عمر یتعوّذ من معضله لیس لها ابوالحسن”؛
سعید بن مسیب گوید: عمر از حل مشکلی که ابوالحسن علی (ع) حضور نداشتبه خدا پناه میبرد.۳۴
۶ روی سعید بن جبیر عن ابنعباس قال: “اذا ثبت لنا الشیء عن علی لم نعدِل عنه إلی غیره”؛
سعید بن جبیر به نقل از ابنعباس گوید: هرگاه در مساله دینی به رای علی(ع) دست یابیم، همان را ملاک عمل قرار داده و از آن به رای دیگری عدول نمیکنیم.۳۵
استاد بزرگوار و دانشمند پر تلاش در علوم قرآنی، سید محمدباقر حجتی، در مقام علمی حضرت علی(ع) در علم تفسیر، علوم قرآن و دیگر علوم، چنینآوردهاست:
“پیش از این دیدیم که علی(ع) نخستین کسی بود که پس از رسول خداصلی الله علیه واله به تفسیر قرآن پرداخت، و مقام او در تفسیر قرآن از نظر محققان، بسیار ارجمند است و او کسی است که غالب بزرگان صحابه در فهم مسائل پیچیده و مشکلات بد و مراجعه میکردند، زیرا به اتفاق همه صحابه و کلّیه محقّقان اسلامی، علی(ع) عالمترین اصحاب پیغمبرصلی الله علیه واله در فهم قرآن بوده است، چون علاوه بر مهارتِ در قضاء و داوری، و فتوی بر طبق کتاب خدا، به اسرار و رموز و تاویل آن آگاه و اعلمیت او در این مسائل و هرگونه مطالب، محرز بوده است.”۳۶
روایات فراوانی در منابع متعدد، همچون : الاتقان، مجمعالبیان، بحارالانوار، التفسیر و المفسرون و … درباره علم و آگاهی بینظیر علی(ع) از تفسیر قرآن، آگاهی از ظاهر و باطن آیات، شان نزول و محل نزول آیات و … آمده است.۳۷
هر قدر سخن از علم امام علی(ع) آید، حقیقت مطلب بر نیاید، چگونه ممکن است بشری که ذهن او قدرت گنجایش علم علی(ع) را ندارد امّا بتواند حقیقت این علم را بیان کند! و چگونه میسّر است برای انسانی که در حجاب خود خفته است پرده از علم انسانی بردارد که حجابهای نور و ظلمت را بدریده و به معدن عظمت خدا رسیده است…! آنچه در تمام کتابها و آثار قدیم و جدید درباره علم و دانش علی(ع) بلکه فضایل آن حضرت آمده است، بخش بسیار ناچیزی از حقیقت علمی اوست و روزنهای است که بر آفتاب گشوده است و آنچه در این مجموعه آمده است بسیار ناچیز و بیمقدار.
اگر درباره شخصیت علمی حضرت علی(ع) این همه اعترافات و گفتارها و نوشتهها وجود نداشت، فقط حدیث پیامبر اکرمصلی الله علیه واله “اَنَا مَدِینَهُ الْعِلْمِ وَ عَلِیٌّ بَابُهَا…” که به عنوان یک حدیث متواتر در بین شیعه و اهل سنت از درخشندگی ویژهای برخوردار است، ما را کافی بود.
برگرفته از کتاب امام علی (ع) در نهج البلاغه نوشته آقای عظیم عظیم پور مقدم

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *